181 Bin Seçmen Sandık Başına Gidiyor
24 Haziran Pazar günü Bingöl'de 181 bin 252 seçmen Cumhurbaşkanlığı ve Milletvekilliği Genel Seçimleri için sandık başına gidecek
24 Haziran Pazar günü Bingöl’de 181 bin 252 seçmen Cumhurbaşkanlığı ve Milletvekilliği Genel Seçimleri için sandık başına gidecek. Cumhurbaşkanı ve 27'nci Dönem Milletvekili Genel Seçimleri'nde birçok ilk yaşanacak. Siyasi partiler ilk kez ittifak yaparak seçime girecek. Anayasa değişikliğiyle getirilen yeni sisteme geçilecek 24 Haziran seçiminde seçmenin dikkat etmesi gereken hususlar da var.
Siyasi partiler ilk kez ittifak yaparak seçime girecek. İttifak yapan partiler oy pusulasında 'ittifak' unvanları altında yan yana yer alacak. Seçmenlerin cumhurbaşkanı ve milletvekili seçimleri için kullandıkları 2 ayrı oy tek zarfa konularak sandığa atılacak.
16 Nisan 2017 tarihinde yapılan referandum sonrası parlamenter sistemden Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçilmesi yüzde 51,41 Evet oyu oranı ile kabul edildi. 24 Haziran Pazar günü sandık başına gidecek 59 milyon 391 bin 328 seçmen yeni hükümet sisteminin ilk Cumhurbaşkanını ve Milletvekillerini seçecek.
Tüm Türkiye ile birlikte Bingöl’de de 181 bin 252 kişi sandık başına gidecek. 1 Kasım 2015 tarihinde yapılan Milletvekili genel seçimlerinde Bingöl’deki seçmen sayısı 171 bin 258 olarak açıklanmıştı. Son genel seçimlerden bu yana 10 bin yeni seçmenin tercihini hangi yönde kullanacağı merak ediliyor.
Bingöl’de genel seçimlerde milletvekilliği için yarışacak siyasi partilerin milletvekili aday listeleri:
AK Parti: Cevdet Yılmaz, feyzi Berdibek, Zeki Korkutata
HDP: Erdal Aydemir, Nihat Aksoy, Şefika Doğan
CHP: Vahdettin Uzunyayla, Mehmet Evran, Çetin Sağsöz
MHP: Emre Solmaz, Murat Küçük, Burhan Bingöl
İYİ Parti: Kazım Ataoğlu, Mehmet Sait Yazıcı, Selahettin Ekinci
SP: Suat İşcen, Muhammed Fatih Tiryaki, Ömer Turan Tosun
HÜDA PAR: Hamdullah Tasalı, Yüksek Bingöl, Fuat Sönmez.
NASIL OY KULLANACAĞIZ?
24 Haziran'da cumhurbaşkanını ve 27. Dönem Parlamentosu'nu belirlemek üzere yurt içinde ve yurt dışında toplam 59 milyon 369 bin 960 seçmen sandık başına gidiyor. Yüksek Seçim Kurulunun (YSK) belirlediği seçim takvimi süreci işliyor. Seyyar sandık uygulaması, 100 bin imzayla cumhurbaşkanı adaylığı, cumhurbaşkanı ve milletvekili seçimi için aynı gün sandığa gidilmesi gibi pek çok ilke sahne olacak 24 Haziran'daki seçimlerde, ayrıca Türk siyasi tarihinde ilk kez siyasi partiler ittifak yaparak halkın oyunu istiyor. Cumhurbaşkanı seçimi ile Milletvekili Genel Seçimi'nde yurt içinde 56 milyon 342 bin 263 oy kullanacak. Türkiye genelinde seçmenler, saat 08.00-17.00 saatleri arasında sandık başına gidecek. Ancak saat 17.00'ye geldiği halde, sandık başında oylarını vermek üzere bekleyen seçmenler, başkan tarafından sayıldıktan sonra sıra ile oylarını kullanacak.
NEYİ OYLUYORUZ?
Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemini içeren, 18 maddelik, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'a göre, milletvekili sayısı 550'den 600'e çıkarılacak, milletvekili seçilebilme yaşı 25'ten 18'e indirilecek.
TBMM ve cumhurbaşkanı seçimleri 5 yılda bir aynı gün yapılacak. Cumhurbaşkanı seçilen kişinin partisiyle ilişiği kesilmeyecek. Cumhurbaşkanlığına, siyasi parti grupları, en son yapılan genel seçimlerde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde 5'ini alan partiler ile en az 100 bin seçmen aday gösterebilecek. Cumhurbaşkanı hakkında, bir suç işlediği iddiasıyla TBMM üye tam sayısının salt çoğunluğunun vereceği önergeyle soruşturma açılması istenebilecek. Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, cumhurbaşkanı tarafından atanacak ve görevden alınacak. Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri ile teşkilat yapısı ile merkez ve taşra teşkilatlarının kurulması, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenecek.
TBMM, üye tam sayısının 5'te 3 çoğunluğu ile seçimlerin yenilenmesine karar verebilecek. TBMM genel seçimi ile cumhurbaşkanı seçimi birlikte gerçekleştirilecek. Cumhurbaşkanının, seçimlerin yenilenmesine karar vermesi halinde TBMM genel seçimi ile cumhurbaşkanı seçimi birlikte yapılacak. Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Meclis, seçimlerin yenilenmesine karar verirse cumhurbaşkanı bir kez daha aday olabilecek. Anayasa Mahkemesinin üye sayısı 17'den 15'e düşürülecek. TBMM'nin bir sonraki seçimi ve cumhurbaşkanı seçimi, 3 Kasım 2019'da birlikte yapılacak.
OY VERME GÜNÜ DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN 13 ÖNEMLİ KURAL
1- Türkiye genelinde seçmenler, saat 08.00-17.00 saatleri arasında sandık başına gidecek. Ancak saat 17.00'ye geldiği halde sandık başında oylarını vermek üzere bekleyen seçmenler, başkan tarafından sayıldıktan sonra sıra ile oylarını kullanacak.
2- Seçmenler, üzerinde Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Numarası bulunan, kimliği tereddütsüz ortaya koyan, resimli, resmi nitelikteki belgelerden biriyle oy kullanılabilecek.
3- Seçmenin nerede oy kullanacağını gösteren seçmen bilgi kağıdının getirilmesi zorunlu olmayacak. Seçmen bilgi kağıdı gelmeyenler nerede, hangi sandıkta oy kullanacağını YSK'nin internet sitesinden de görebilecek. Seçimin ikinci tura kalması halinde seçmen bilgi kağıdı yeniden gerekli olmayacak.
4- Sandık kurulu görevlisi, seçmenin kimliğini alarak seçmen listesinde ismini bulacak ve kontrollerini yaptıktan sonra birleşik oy pusulası, zarf ve mührü seçmene vererek kabinde oyunu kullanmasını isteyecek.
5- Cep telefonu, fotoğraf veya film makinesi gibi görüntü kaydedici veya haberleşme sağlayıcı cihazlarla oy verme yerine girilmesi yasak olacak. Bu tür cihazlar, oy verme işlemi bittikten sonra iade edilmek üzere sandık kuruluna bırakılacak.
6- Oy pusulasında yırtık, işaret veya yazı olmamasına dikkat edilecek. Oy pusulasına basılacak mühür, tercih edilen alanın dışına taşırılmayacak. Birleşik oy pusulasında tercih edilen alana "EVET" veya "TERCİH" mührü basılacak ve mührün kuruması beklenecek. Mühürlenen yer dışta kalacak şekilde oy pusulası katlanıp zarfa konulacak. Seçmenler, zarfı sandığa attıktan sonra, sandık seçmen listesinde adının bulunduğu yerin karşısına imzasını atacak.
7- Seçmen, kapalı oy verme yerinden dışarı çıkmadıkça, hiç kimse oraya giremeyecek. Ancak oy pusulasını hazırlamak için, kapalı oy verme yerinde, normal süreden fazla kalan seçmenler, kurul başkanı tarafından makul bir süre verilerek uyarılacak. Bu uyarıya rağmen kapalı oy verme yerinden çıkmayan seçmen, oradan çıkarılacak.
8- Seçmen, cumhurbaşkanına ve milletvekillerine yönelik tercihte bulundukları iki ayrı oy pusulasını aynı zarfa koyarak sandığa atacak.
9- Birleşik oy pusulasında tercih edilen cumhurbaşkanı adayı, siyasi parti, ittifak veya bağımsız aday için ayrılan bölümden dışarı taşırmamak suretiyle ''TERCİH'' veya ''EVET'' mührü basılması gerekecek.
10- Oy pusulasına, ''TERCİH'' veya ''EVET'' mührü dışında, herhangi bir yerine imza atılması veya işaret konulması halinde oy geçersiz sayılacak. Birleşik oy pusulasından başka, zarfa hiçbir şey konulmayacak, aksi halde kullanılan oy geçersiz olacak.
11- Seçmene birleşik oy pusulası verildikten sonra hata veya başka bir neden ileri sürülerek yeni bir birleşik oy pusulası verilmeyecek.
12- Sandık, bu iş ve işlemler tamamlandıktan sonra, oy verme yerinde hazır bulunanların gözü önünde, sandık kurulu başkanı tarafından açılacak.
13- Önce Cumhurbaşkanı seçimine ait oy pusulalarının sayım ve dökümü yapılacak.
İTTİFAK OYLARININ DAĞILIMI
Milletvekili seçiminde ittifakın oyları, partilerin kendi oylarının oranında ittifaktaki partilere dağıtılacak. İttifak yapan siyasi partilerin aldıkları geçerli oyların toplamının yüzde 10'u geçmesi halinde, bu siyasi partilerin her biri barajı geçmiş sayılacak.
İttifak kutucuğunda yer alacak olan partilere verilecek oyların da nasıl geçerli sayılacağı tek tek belirlendi. İttifakta yer alan partilere verilen oylar tek tek sayılacak ancak ittifak kutusu içinde yer alacak her hangi bir 'EVET' mührü de ittifaka ortak oy olarak yazılacak ve çoğunluğa göre dağıtılacak. İttifak yapan siyasi partilere aynı anda oy verilmesi durumunda, oy geçersiz sayılmayacak ve tek bir oy olarak sayılacak. Yani bir kişinin iki oy vermesi mümkün değil.
ÖRNEK
Örneğin, ittifak yapan A siyasi partiye 200 bin oy verildi, B siyasi partiye ise 50 bin oy verildi. İki partiye aynı anda verilen oyların toplamı da 50 bin. Bu durumda 50 bin ittifak oyu, partilerin oylarına oranla dağıtılacak. Bu formüle göre; 200 bin oy alan A partiye ortak oylardan 40 bin oy düşecek, 50 bin oy alan B partiye ise 10 bin oy düşecek. Bu durumda A partinin oyu 240 bin, B partinin oyu ise 60 bin olacak.
ÖNCEKİ SEÇİMLERDEN FARKLI OLACAK
Anayasa değişikliğiyle getirilen yeni sisteme geçilecek seçimlerde, ilk kez ittifak uygulaması nedeniyle seçmenlerin oy kullanırken önceki seçimlerden farklı olarak çok daha dikkatli olması gerekiyor. 24 Haziran’da yapılacak Cumhurbaşkanlığı ve milletvekili genel seçimiyle ilgili olarak oy kullanma işlemi, oy pusulalarının geçerli olup olmayacağı ,oy tasnifi ve milletvekili dağılımı şöyle olacak:
İki pusula tek zarf: Seçmene Cumhurbaşkanlığı seçimi ve milletvekili seçimi için iki ayrı pusula verilecek. Cumhurbaşkanlığı seçimi oy pusulasında adayların isimleri ve fotoğrafları yer alacak. Milletvekili seçimi oy pusulasında ise ittifak yapan partiler ve seçime bağımsız giren partilerin amblemleri, isimleri ve milletvekili aday listeleri olacak. Cumhur ittifakında yer alan AKP ve MHP ile millet ittifakında yer alan CHP, İYİ Parti ve SP, ittifaklarının adı altında tek sütunda yer alacak. İki pusula aynı zarfa konarak sandığa atılacak.
MÜHRÜN YERİ ÖNEMLİ
Seçmenin ittifak partilerinden birine vurduğu mühür o partinin oyu sayılacak, ittifak sütununda birden fazla partiye vurulan mühür ise ‘ortak oy’ sayılacak. Seçmen, ittifak içinde kendi partisine oy vererek vekil sayısını artırabilecek, ancak yanlışlıkla ya da karıştırarak birden fazla partiye mühür vurarak ortak oyu artırması kendi partisinin aleyhine olacak. Ortak oylar, aldıkları oy sayısına göre partiler arasında dağıtılacağı için ittifak partilerinin kendi içindeki vekil dağılımında etkisi olmayacak.
İTTİFAKTA OY DAĞILIMI NASIL OLACAK?
Pusulada yalnızca tek bir partiye mühür basılmışsa, oy o partiye yazılacak. Pusulada yalnızca ittifakın adının olduğu bölüme mühür vurulmuşsa, ‘ortak oy’ sayılacak. Pusulada hem ittifaka hem de tek bir partiye mühür vurulmuşsa, oy o partiye verilmiş kabul edilecek ve partinin hanesine yazılacak. Mühür ittifak bölümüne taşacak şekilde parti alanına vurulmuşsa yine o partiye verilmiş sayılacak. Pusulada hem ittifaka hem de birden çok partiye mühür basılmışsa, o oy‘ortak oy’ hanesine yazılacak.
ÖNCE İTTİFAK SONRA PARTİLERE VEKİL DAĞILIMI
İttifakın elde edeceği milletvekili sayısının hesaplanmasında, ittifak yapan siyasi partilerin toplam oyu esas alınacak. İttifakın elde ettiği toplam milletvekili sayısı, ittifak yapan siyasi partiler arasında her birinin aldığı geçerli oy sayısı esas alınarak nispi temsil sistemine göre paylaştırılacak.
KİMLİK OLMADAN OY KULLANILAMAYACAK
Seçmenler kayıtlı oldukları sandıklarda oy kullanabilecek. Seçmen kartı ulaşmayan seçmenler, YSK’nin internet sitesi, e-devlet veya seçmen sorgulama mobil uygulamasından oy kullanacağı yeri öğrenebilecek. Yurttaşların, seçmen kartının yanı sıra TC kimlik numarasını taşıyan kimlik kartı, nüfus cüzdanı, geçici kimlik belgesi, resmi dairelerce verilen soğuk damgalı kimlik kartı, pasaport, evlenme cüzdanı, askerlik belgesi ya da sürücü belgesi bulundurması gerekecek.
OY TASNİFİ NASIL OLACAK
Sandıkların açılmasının ardından oy tasnifi için, zarfın içinden çıkan oy pusulaları okunmadan önce, seçim türüne göre ters çevrilerek tasnif edilip masanın üzerine konulacak. Önce Cumhurbaşkanı seçimine ait oy pusulalarının sayım ve dökümü yapılacak.
PUSULA TORBALARINA DİKKAT
Oy verme günü 2 kamu görevlisi ve 5 siyasi partinin belirlediği üyelerden oluşan sandık kurulu, sabah 07.00’de göreve başlayacak. Sandık kurulunun oluşmasının ardından oy pusulaları ve zarflarının bulunduğu torbalar açılarak mühürleme işlemi yapılacak. Sandık kurulu üyelerinden bir veya birkaçının gelmemesi durumunda kamu görevlileri arasından belirlenen sandık kurulu başkanı, seçim bölgesinden okuma-yazma bilen herhangi bir kişiyi kurul üyesi yapabilecek.
MÜHÜRSÜZ OY PUSULALARI
Üzerinde sandık kurulu mührü bulunmamasına rağmen YSK filigranı, amblemi ve ilçe seçim kurulu mührü bulunan zarflar ile üzerinde leke veya çizik bulunsa dahi bunun özel işaret koymak amacıyla yapıldığı kesin olarak anlaşılamayan oy pusulaları ve zarflar geçerli sayılacak.