İşe Alımda Madde Tarama Testi Dönemi

Artan uyuşturucu operasyonlarının ardından birçok şirket, işe alım süreçlerinde madde tarama testini zorunlu kriterler arasına almaya başladı.

Artan uyuşturucu operasyonlarının ardından birçok şirket, işe alım süreçlerinde madde tarama testini zorunlu kriterler arasına almaya başladı. Daha önce ağırlıklı olarak sürücülük, güvenlik ve ağır sanayi gibi yüksek riskli alanlarda uygulanan testler, artık farklı sektörlerde de yaygınlaşıyor.

Sağlık raporlarına eklenen “bağımlılık yapıcı madde tarama testi”, bazı firmalarda yazılı prosedür haline gelirken, bazı şirketlerde ise işe alımın son aşamasında adaylardan talep ediliyor. Laboratuvar yetkilileri, son aylarda kurumsal başvurularda ciddi artış yaşandığını, talebin önceki dönemlere kıyasla birkaç kat yükseldiğini belirtiyor.

İstanbul’da Günlük Test Sayısı 20 Bini Aştı

Laboratuvar kaynaklarına göre yalnızca İstanbul’da işveren talebiyle yapılan günlük madde testi sayısı 20 binin üzerine çıktı. Yoğunluk nedeniyle bazı laboratuvarların kurumsal paketler oluşturduğu, şirketlerle toplu anlaşmalar yaptığı ve mobil numune ekipleriyle işyerlerinde hizmet verdiği ifade ediliyor. Bu gelişmeler, madde testlerinin bireysel sağlık kontrolü olmaktan çıkarak kurumsal risk yönetimi uygulamasına dönüştüğünü gösteriyor.

Birçok Sektörde Uygulanıyor

Enerji, lojistik, ağır sanayi, savunma, kimya, güvenlik, sağlık ve yazılım sektörlerinde test uygulamasının yaygınlaştığı belirtiliyor. Büyük ölçekli bazı şirketlerin stajyer adaylar dahil olmak üzere test talep ettiği ifade ediliyor. Ulaşım ve savunma gibi kamu güvenliğini doğrudan etkileyen alanlarda ise uygulamanın daha sistematik hale geldiği kaydediliyor.

Uzmanlara göre dikkat ve karar verme yetisinin kritik önemde olduğu sektörlerde bu tür testler, hem kurumsal güvenliği hem de toplumsal güvenliği yakından ilgilendiriyor.

Yasal Çerçeveye Dikkat

Hukukçular, işverenlerin madde testi talep edebileceğini ancak bunun belirli şartlara bağlı olduğunu vurguluyor. Test uygulamasının işin niteliğiyle bağlantılı olması, adayın açık rızasının alınması ve sonuçların gizliliğinin korunması gerekiyor. Keyfi uygulamaların ise özel hayatın gizliliği ve kişisel verilerin korunması ilkeleri açısından hukuki sorun doğurabileceği belirtiliyor.

Öte yandan, işyerinde uyuşturucu kullanımı veya bulundurulması, 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında “ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık” olarak değerlendirilebiliyor ve bu durumda işverenin tazminatsız fesih hakkı doğabiliyor.

Test Süreci ve Ücretlendirme

Madde tarama testleri genellikle idrar, kan ya da tükürük örneği üzerinden gerçekleştiriliyor. Ortalama test ücretinin 2 bin 200 TL civarında olduğu, toplu sözleşmelerde ise daha düşük rakamların uygulanabildiği belirtiliyor.

Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamında test sonuçlarının yalnızca ilgili kişiye teslim edildiği, işverene iletilmesi için adayın açık onayının gerektiği ifade ediliyor. Sonuçların çoğunlukla kapalı zarf veya kişisel dijital erişim sistemleri üzerinden paylaşıldığı bildiriliyor.