Kalp Nakli Nedir?

Kalp nakli, kasılma ve/veya kan pompalama işlevini yeterince yerine getiremeyen kalbin,  sağlıklı bir insan kalbi ile değiştirilmesi işlemidir

Kalp nakli, kasılma ve/veya kan pompalama işlevini yeterince yerine getiremeyen kalbin,  sağlıklı bir insan kalbi ile değiştirilmesi işlemidir. Organ bağışı yapılmış sağlıklı bir insanda(donör) beyin ölümü gerçekleştiği takdirde , böbrek, karaciğer, kalp gibi organları alınarak daha önceden organ nakli kararı alınmış hastalara (alıcı) nakledilir.

Kalp nakli kimlere yapılır?

Tıbbi değerlendirme kriterlerine göre kalp yetmezliğinin son evresine  gelmiş ve 1 yıldan az yaşam beklentisi bulunan  65 yaşın altındaki kalp hastaları kalp nakli adaylarıdır. Daha ileri yaştaki hastalar fiziksel özelliklerine göre değerlendirilirler. Vücutta ciddi hasarlar oluşturmuş olan kronik hastalıklar(ör: kronik bronşit, amiloidoz vs.) kalp nakline engel oluşturabilirler.  ​

​Kalp nakli ne zaman yapılır?​

Kalp yetmezliğinin ilk tedavisi ilaç(medikal) tedavisidir. Eğer yetmezliğe neden olan ve düzeltilebilen  bir faktör varsa(ör: Kapak hastalığı, koroner arter hastalığı, doğumsal kalp hastalığı, ritim bozukluğu vs) bunun düzeltilmesi gerekir. Medikal tedaviye ve diğer tedavilere(operasyon, kalp pili) rağmen hastaların ileri evre kalp yetmezliği şikayetlerinin(istirahat halinde veya minimal hareketle nefes darlığı, düz yatamama, çarpıntı vs.) olması durumunda gerekli hazırlıklar yapılarak kalp nakli planlanır. ​​​

Kalp nakli dini veya etik açıdan sakıncalımıdır?​

İlk kalp nakli 1967 yılında gerçekleşmiş sonrasında dünyada giderek yayılmış bir uygulamadır. Tüm uygar ülkelerde yasal olarak uygulanmakta ve kuralları yasalarla koruma altına alınmıştır. Dini açıdan kalp veya organ naklinin bir sakıncasının bulunmadığı konusunda Diyanet İşleri Başkanımızın da açıklamaları  bulunmaktadır.​

Kalp nakli kararı alınması nasıl gerçekleşir?​

Şikayetleriniz ve yapılan tetkiklerin sonuçları kalp yetmezliği ekibi tarafından kalp yetmezliği konseyinde değerlendirilir ve en uygun tedaviye karar verilir. Alınan karar hastalara  bildirilir.

Hastalarımız için karar alındığında

Kalplerindeki hastalık için bilinen tüm tedavi yöntemlerinin düşünülmüş, uygulanmış, denenmiş olduğu Kalp nakli olmazlar ise bir süre sonra hayatlarını kaybedebilecekleri Transplantasyon işlemi öncesinde ve  sonrasında uzun bir süre için ve kısmen hayat boyu gerekli olacak bazı uygulamalara ve hayatında yapılması gereken değişikliklere uyum göstermeleri gerekliliği  konusunda hastalarımızın emin ve bilgilendirilmiş olmaları bizim için önemlidir.

Kalp nakli kararı alındıktan sonra hayatımda neler değişir?​

Kalp nakli ve yapay kalp destek sistemleri konseyinde kalp nakli kararı verilerek bekleme listesine alınan  hastaların belirli aralıklarla takiplere gelmeleri gerekir. Bunun dışında  evlerinde normal yaşamlarını sürdürebilirler. Durumu daha ağır olan ve damardan tedavi alması gereken hastalar ise hastanede yatarak nakil beklerler. Yoğun bakımda yatarak veya destek sistemleri ile  tedavi edilen hastalar diğer hastalardan daha önceliklidir.  Organ bekleme sürecinde durumu kritikleşen hastalara, yapay kalp destek cihazları takılarak organ bulunana kadar hayatta tutulmaları sağlanabilir.

Kalp nakli bekleme sürecinde nelere dikkat edilmeli?

Kalp nakli bekleyen hastalar, ruhen ve bedenen her an nakil ameliyatına hazır durumda olmalıdırlar. Verilen ilaçların eksiksiz ve zamanında kullanılmasına özen göstermelidirler. Bu hastalar enfeksiyona yatkın olduklarından kalabalık ortamlardan kaçınmalı, kişisel hijyene dikkat etmeli ve kontrollerine düzenli olarak gelmelidirler. Kalp nakli ameliyatı için önceden randevulaşmak mümkün olmadığından, hasta ve yakınlarına ait telefonlar gece-gündüz ulaşılabilir olmalı, telefonla görüştükten sonra derhal hastaneye doğru yola çıkmaya hazır olunmalıdır. Hastalarımızın mümkün olduğunca şehir içinde hatta hastanemize yakın konumda ikamet etmeleri önerilmektedir.

Kalp nakli için uygun kalp bulunduğunda neler olur?

Uygun donör bulunduğunda hastaneye Sağlık Bakanlığı'na bağlı olarak çalışan Organ Nakil Koordinasyon Merkezi tarafından bilgi verilir. Donör ve hasta bilgileri kalp nakli ekibi tarafından değerlendirilerek operasyonun gerçekleşmesine karar verilir. Karar aşamasında donör durumu, kan grubu, boy, kilo, alıcı durumu gibi faktörler belirleyicidir.  Kesin karar verildikten sonra hasta ve hasta yakınlarına bilgi verilerek hastane dışında ise en kısa zamanda hastaneye gelmeleri istenir. Gerekli hazırlıklar yapılır. Donör ekibi, donörün bulunduğu hastaneye giderek donör kalbi hazırlıklarını gerçekleştirirler. Bu sırada hastanemizde diğer bir ekip alıcıyı operasyona hazırlar. Donör kalbi hastaneye ulaştıktan sonra nakil gerçekleştirilir. Kalp nakli operasyonu genellikle 4-8 saat sürer.

​​Ameliyat sonrası neler olur?

Ameliyatı biten hastalar, yoğun bakımdaki özel nakil odasında uyanırlar, tüm bulgular normale geldiğinde solunum cihazından ayrılırlar. Ameliyat sonrası ilk günler yoğun bakımda geçer.  Ardından refakatçileri ile birlikte kalacakları, servisteki özel odalarına alınırlar. Ameliyat sonrası hastanede kalış süresi ortalama 15-20 gündür. Tüm parametrelerin normal sınırlarda olduğundan emin olduktan sonra hasta evine taburcu edilir. Operasyon sonrası hastanede ve taburcu olduktan sonra evde hastalar, fizyoterapi programına alınarak en kısa sürede normal hayatlarına dönmeleri hedeflenmektedir.

Taburculuk sonrası hastaların bazı ilaçları hayatları boyunca kullanmaları ve düzenli kontrollere gelmeleri gerekmektedir. Belli aralıklarla doku reddini saptamak amaçlı kalp biyopsileri gerekebilir.

Operasyon sonrası takibe verilen önem uzun ve kaliteli bir yaşamın anahtarıdır.

Doku reddi (rejeksiyon) nedir?

Doku reddi, vericiden gelen kalbin alıcının vücudunda oluşturduğu bağışıklık yanıtıdır. Farklı dereceleri vardır. Hayati önem teşkil edebilir. İleri derecede gelişen rejeksiyonda hastaların yatırılarak tedavisi gerekir.   Oluşan yanıtın şiddetine göre bağışıklığı baskılayan tedavinin içeriği ve dozu ayarlanır. ​

Kalp nakli sonrası hastalar normal hayata dönebilir mi?

Kalp nakli ameliyatından kısa bir süre sonra, özellikle doku iyileşmesinin büyük oranda tamamlandığı 2. ay sonunda, yaşa uygun her türlü fizik aktiviteyi yapabilecek güce ulaşılabilir. Elbette uzun yıllar süren kalp yetersizliğinin kollarda ve bacaklarda kas güçsüzlüğü oluşturduğu hastaların, fizik tedavi ile rehabilitasyonu gerekebilir. Genellikle nakilden 6 ay - 1 yıl sonra, çalışma hayatına tam ya da yarım zamanlı olarak dönülebilir.

Dr. Oğuz Konukoğlu Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı