Son Zamanlarda Yaygınlaşan Bir Kavram: “İnsaniyet”
Günümüzde birçok insan, insaniyet (humanizm) kavramına sıkça vurgu yapıyor. Merhamet, şefkat, yardımlaşma, başkalarına iyilik yapmak gibi güzel davranışlar bu kelimeyle ifade ediliyor. Ancak bu kullanım, dikkatle değerlendirilmesi gereken bazı tehlikeler barındırıyor.
Kur’an’da “İnsan” Nasıl Anlatılır?
Kur’an-ı Kerim’e baktığımızda “insan” kelimesinin çoğunlukla olumsuz anlamda kullanıldığını görürüz. Örneğin:
• “Gerçekten insan çok zalim ve çok nankördür.” (İbrahim 14/34)
• “İnsan hayra dua eder gibi şerre dua eder. İnsan çok acelecidir.” (İsrâ 17/11)
• “Emaneti… insan yüklendi. Doğrusu o çok zalim, çok cahildir.” (Ahzâb 33/72)
Kur’an’da insan bazen sadece bir varlık türü olarak da anlatılır, ama bu durumlarda da herhangi bir övgü veya yergi bulunmaz. Yani, Kur’an’da “insan” kelimesiyle doğrudan övülen bir varlık portresi çizilmez.
İnsaniyet: Yeni Bir Din mi?
Bugün “insaniyet” adı altında bir değer sistemi sunuluyor. Bu sistemde:
• Ahlakın kaynağı insanın vicdanı kabul ediliyor.
• Evrensel insanî değerler, dini değerlerin önüne geçiriliyor.
• “İyilik yap, ama Allah için değil, insanlık için!” deniliyor.
Bu anlayış, zamanla dini ve vahyi ölçüleri değersizleştiren, insanların kendi aklıyla doğruyu-yanlışı belirlemeye çalışan bir düşünceye dönüşüyor.
Ahlâkın Kaynağı Nedir?
İnsaniyet merkezli düşünce, toplumdan topluma değişen değerleri “evrensel” gibi sunar. Örneğin:
• Zina bazı toplumlarda “özgürlük”, bazılarında ise “çirkinlik” olarak görülür.
• Eşcinsellik, bazılarında normalleştirilirken, bazılarında açıkça reddedilir.
Peki bu durumda “insaniyet” hangi tarafı tutar? Hiçbir tarafı. Çünkü evrensel, sabit, şaşmaz bir ölçüsü yoktur.
Müslüman’ın Referansı: Vahiy
Müslüman için değerlerin kaynağı ve davranışların ölçüsü Kur’an ve Sünnettir.
İyilik Allah rızası için yapılır. Ahlakın amacı Allah’a yaklaşmak, O’nun emirlerine uymaktır.
Resûlullah (s.a.v), cahiliye döneminde iyilik yapan ama iman etmeyen bir kimse hakkında şöyle buyurdu:
“Fayda vermez. Çünkü hiçbir zaman ‘Rabbim! Kıyamet günü beni bağışla’ demedi.”
(Sahih-i Müslim)
Yani niyet Allah için olmadıkça yapılan iyiliğin ahirette bir karşılığı yoktur.
Sonuç: Din, Sadece Ahlâk Değildir
İnsaniyet, içi boş bir kelime haline geldiğinde dini değerlerin yerini alabilecek bir ölçü değildir.
İnsan değişir, toplumlar değişir; ama Allah’ın hükümleri değişmez.
Müslüman’ın rehberi “insaniyet” değil, İslam’dır.
Ahlakın kaynağı vicdan değil, vahiydir.
Amaç sadece dünyada iyi insan olmak değil, Allah’ın rızasını kazanmaktır.
“Kurtuluş, doğru iman ve salih amel ile mümkündür.”
