Her ayrılığın şarkısı güz mevsiminde yazılır
En hazin şiirler bu mevsime inci gibi adanılır
Güzel yar gibi, güneşe bu mevsimde aldanılır
Her an gelecekmiş gibi kışa ürkek hazırlanılır
Göz ile güzü müşahede ederken kimi sarı, kimi kızılın en derin tonunda, kimi de kahverenginin hüzünlü perdesinde dökülen yaprakların birer sanat manzarası edasıyla karşımızda süzülmesi, ruhu dinlendiren harikulade bir tablodur. Elbette her manzaranın bir seveni, bir de mesafeli duranı vardır; lakin şairin o asırlık nidasıyla söylemek gerekirse: "Diğerleri sadece mevsim, sonbahar ise başlı başına bir sanat eseridir."
Dünyanın coğrafi ve kültürel iklimlerine nazar kıldığımızda sonbaharın kelime köklerindeki derin mana çeşitlemeleriyle karşılaşırız. Birçok bölgesel dilde kışın mukaddimesi ya da "beklenen" vuslat anlamlarına gelirken; Hint kültürel havzasında bolluğun, hasadın ve ruhsal arınmanın ta kendisi olarak nitelendirilir. Bizim kadim medeniyet köklerimizde ve edebiyatımızda ise "hazan" ve "hüzün" kelimeleri ikiz kardeş gibi yürür; bu mevsimin etrafında örülen beyitler, gazeller ve nebevi bir neşeyle harmanlanmış edebi eserler adeta bir okyanustur.
Tabiatın bu ihtişamlı yorgunluğunda, her daldan kopup süzülerek düşen bir yaprakla birlikte dönüp arkamıza, sağımıza solumuza baktığımızda; ömrümüzün tarlasından da bir şeylerin eksildiği hakikatini idrak etmek bir basiret meselesidir. Her güz mevsimi, fani ömrümüzün en esaslı muhasebe kapısıdır. Bir neticenin ve ardından geleceği muhakkak olan yeni bir başlangıcın, yani geleceğin "ön hayâli"nin kurulduğu demdir. Yaprakların yerle yeksan olurken çıkardığı o hışırtı, gökyüzünün rahmetle bizlere gözyaşı dökercesine yağması, acaba başka bir âlemde ve başka bir baharda gerçekleşecek o büyük dirilişin ayak sesleri değil midir? Biliriz ki her hüzün ruhu pişiren bir tecrübe, her sonbahar ise yaklaşıp duran bir ilkbaharın en kusursuz provasıdır.
Güz, hazan ve payiz kelimelerinin kelime köklerinde ortak bir ses vardır: "Z" harfinin o sarsıcı, ezici baskısı... Sanki alfabenin en son perdesi gibi, mevsimlerin hitamı ve insan ömrünün mihrabına varışın bir işareti gibi algılanması da bu fonetik hakikatle mütenasiptir. Yere düşen her yaprağı, ömrümüzden kopup giden bir yaprak misali sayıklayarak seyretmek gerekir. Toprakta biriken o gazellerin insana hüzün vermesi, kalbi katılıklarından arındırması icap etmez mi? Zira her sonbahar koynunda sert ve çetin bir kışı beslerken, attığımız her adım bizi kendi iç kışımıza biraz daha yaklaştırmaktadır.
Gözlerimizi güzün en büyüleyici manzaralarına dikerken, sırtımızı geçmişin kadim tecrübelerine yaslamak bu mevsimin bahşettiği en asil duyurudur. Hayatın o gürültülü debdebesinden, kalbin sükûnet dolu muhasebesine geçişin adıdır güz. Hintlilerin arınma iklimi gibi, her insanın zihninde ve tehayyülünde arınma solukları olmalıdır. Ağaçtan düşen her yaprak içimizde bir kıpırtı, bir hüzün ve en önemlisi derin bir tefekkür iklimi kurmalıdır. Tam da bu mevsimde insan yalnızlığın o ıssız ama samimi koynunu hisseder ve sığınabileceği en hakiki sığınağa, kendi öz kalbine sığınmak ister.
Nihayetinde ilkbaharın neşesi, yazın sıcağı ve güzün olgunluğundan sonra, toprağa emanet edilen bir hayatın yolcularıyız. Hâlimize uymayan, hoşumuza gitmeyen durumların hoyrat birer yargıcı olmaktan ziyade; her şeyi sakince, daha usulüyle, nezahetle ve üslubunca dile getirmek en güzelidir. Unutmamalıyız ki bizler hikmetin hâkimi değil, ancak onun hâkimiyetine teslim olanlar olmalıyız.
Her gün kendi iç hesaplaşmamızı yaparken, sonbaharın o ağırbaşlı ikliminden ilham alarak en dürüst muhasebeye kapı aralamalıyız. Çoraklaşmış, kurumuş gönül coğrafyalarımıza ise geleceğin münbit umutlarını ekmeliyiz.
Sonbahar, ilkbahara ekilen tohum olmamız dileğiyle...















